چطور از جلسات کوچینگ برای ایجاد فرهنگ بازخورد حرفهای در سازمان استفاده کنیم؟
گریدر محیط کاری امروز، داشتن تیمی توانمند، منسجم و رشدمحور تنها با مهارت فنی ممکن نیست. یکی از کلیدیترین عوامل موفقیت سازمانها در قرن ۲۱، داشتن فرهنگ بازخورد حرفهای است. اما چطور میتوان چنین فرهنگی را در سازمان نهادینه کرد؟ پاسخ این است: با جلسات کوچینگ هدفمند.
کوچینگ ابزاری قدرتمند برای رشد فردی و سازمانی است. در این مقاله بررسی میکنیم که جلسات کوچینگ چگونه میتوانند بستری برای رشد فرهنگ بازخورد سازنده، صادقانه و مستمر در سازمانها ایجاد کنند.
چرا فرهنگ بازخورد اهمیت دارد؟
بازخورد حرفهای یعنی افراد بتوانند نظرات، انتقادات و پیشنهادات خود را بدون ترس، با احترام و در راستای رشد یکدیگر بیان کنند. در محیطی که چنین فرهنگی حاکم است:
- اعتماد بین کارکنان تقویت میشود
- اشتباهات سریعتر شناسایی و اصلاح میشوند
- انگیزه برای یادگیری و رشد بیشتر میشود
- عملکرد کلی سازمان ارتقاء مییابد
در مقابل، سازمانهایی که فاقد فرهنگ بازخورد هستند، دچار سوءتفاهم، رکود عملکرد و افزایش ریسک خروج کارکنان خواهند شد.
مربی گری یا فرایند کوچینگ چیست و چرا با بازخورد همراستاست؟
کوچینگ فرآیندی است که در آن فردی (کوچ) با پرسشگری، گوش دادن فعال و بازخورد حرفهای به فرد دیگر کمک میکند تا ظرفیتهای درونی خود را شکوفا کند و در مسیر رشد فردی یا شغلی حرکت کند.
کوچینگ برخلاف مشاوره یا مدیریت، مبتنی بر ایجاد فضای گفتوگو و خودآگاهی است. نکته مهم اینجاست که بازخورد، ستون فقرات کوچینگ مؤثر است. در جلسات کوچینگ، بازخورد به صورت منظم، شفاف، هدفمند و در فضایی امن رد و بدل میشود. این همان مدلی است که سازمانها برای ایجاد فرهنگ بازخورد حرفهای به آن نیاز دارند.
۵ راهکار عملی برای استفاده از کوچینگ در توسعه فرهنگ بازخورد
در ادامه با پنج رویکرد کاربردی آشنا میشوید که به کمک جلسات کوچینگ میتوانند پایهگذار فرهنگ بازخورد حرفهای در سازمان باشند:
1. مدیران را به کوچ تبدیل کنید= ایجاد فرهنگ بازخورد
فرهنگ از بالا شروع میشود. اگر مدیران سازمان مهارت کوچینگ را بیاموزند، به جای صدور دستور، فضای مکالمه و بازخورد دوطرفه ایجاد میکنند. این تغییر رویکرد به کارمندان نشان میدهد که بازخورد بخشی از فرآیند رشد است، نه ابزاری برای سرزنش.
🔹 اقدام پیشنهادی: برگزاری دورههای آموزش کوچینگ برای مدیران میانی و ارشد.
2. جلسات کوچینگ تیمی برگزار کنید
علاوه بر کوچینگ فردی، کوچینگ تیمی هم میتواند فضای بازخورد را گسترش دهد. در این جلسات، اعضای تیم یاد میگیرند چگونه یکدیگر را حمایت و به رشد هم کمک کنند.
🔹 در کوچینگ تیمی:
- نقشها و مسئولیتها روشن میشود
- تضادها به شکل سازنده حل میشود
- مهارت بازخورد در بستر واقعی تمرین میشود
3. بازخورد را بخشی از جلسات کوچینگ کنید= ایجاد فرهنگ بازخورد
در هر جلسه کوچینگ، بازخورد یکی از ارکان کلیدی است. با آموزش کوچها و کارکنان، میتوان بازخورد دادن و دریافت کردن را به بخش طبیعی این جلسات تبدیل کرد.
🔹 تکنیکهای بازخورد در کوچینگ:
- استفاده از مدل STAR (وضعیت، وظیفه، اقدام، نتیجه)
- شروع با نقاط قوت، سپس ارائه پیشنهاد بهبود
- تأکید بر مشاهده، نه قضاوت
4. فرهنگ باز بودن را با کوچینگ تقویت کنید
یکی از بزرگترین موانع بازخورد در سازمانها، ترس از قضاوت یا توبیخ است. کوچینگ فضایی امن و بدون قضاوت ایجاد میکند. وقتی کارکنان تجربهای مثبت از بیان نظرات خود در جلسات کوچینگ داشته باشند، کمکم این رفتار را به محیط عمومی سازمان منتقل میکنند.
🔹 اقدام پیشنهادی: در جلسات کوچینگ، از کارکنان بخواهید یک بازخورد مثبت و یک پیشنهاد بهبود برای همکاران خود بیاورند.
5. نظارت و ارزیابی فرهنگ بازخورد
فرهنگ نیاز به مراقبت دارد. با ارزیابی منظم، میتوانید میزان پذیرش، اثربخشی و نهادینه شدن بازخورد حرفهای را بسنجید.
🔹 روشهای ارزیابی:
- نظرسنجیهای ناشناس درباره تجربه بازخورد
- مصاحبههای فردی با کارکنان
- بررسی تغییر در عملکرد و رضایت شغلی
مزایای پیادهسازی این رویکرد در سازمان= فرهنگ بازخورد
استفاده از جلسات کوچینگ برای نهادینهسازی بازخورد حرفهای، مزایای چندجانبه دارد:
- رشد فردی سریعتر کارکنان
- افزایش همدلی و ارتباطات بین تیمی
- ارتقاء مهارتهای نرم مدیران
- افزایش تعهد سازمانی و کاهش نرخ ترک شغل
- کاهش هزینههای آموزش رسمی
مثال واقعی: تجربه یک شرکت موفق
یک شرکت فناوری ایرانی در سال ۱۴۰۱، برنامهای برای آموزش کوچینگ به مدیران خود آغاز کرد. در کنار آن، جلسات کوچینگ فردی و تیمی را بهصورت ماهانه برقرار نمود. طی یک سال:
- میزان مشارکت کارکنان در جلسات بازخورد از ۲۵٪ به ۷۵٪ افزایش یافت
- نرخ ترک شغل ۴۰٪ کاهش پیدا کرد
- بیش از ۶۰٪ مدیران اعلام کردند که مهارتهای رهبری و ارتباطی آنها تقویت شده است
این تجربه نشان داد که کوچینگ میتواند موتور محرک تغییر فرهنگی مثبت در سازمان باشد.
چالشها و راهکارها
هیچ تغییر فرهنگی بدون چالش نیست. مهمترین موانع در مسیر استفاده از کوچینگ برای توسعه بازخورد عبارتند از:
چالش ۱: مقاومت فرهنگی
🔸 راهکار: شروع تدریجی از تیمهای کوچک و اثربخش
چالش ۲: کمبود زمان
🔸 راهکار: گنجاندن جلسات کوتاه کوچینگ در برنامه هفتگی
چالش ۳: کمبود کوچ حرفهای
🔸 راهکار: آموزش داخلی و استفاده از کوچهای حرفهای بیرونی بهصورت موقت
جمعبندی
فرهنگ بازخورد حرفهای، یک شبه ساخته نمیشود. اما با استفاده هوشمندانه از جلسات کوچینگ میتوان قدمبهقدم سازمان را به سمتی برد که در آن بازخورد نه تنها ترسناک نباشد، بلکه ارزشمند و الهامبخش باشد.
اگر به دنبال ایجاد سازمانی یادگیرنده، پویا و توانمند هستید، از کوچینگ فقط بهعنوان ابزار رشد فردی استفاده نکنید. از آن برای ساختن فرهنگ رشد جمعی بهره بگیرید.
-
بازتاب: آگاهی هیجانی؛آگاهی هیجانی چیست و چگونه ندانستن آن ما را بهسوی فرسودگی میبرد؟ - آکادمی سمیه نجفی